ATAHMÂHLÂ THYUTLIAPAZY NATA SOCIAL MEDIA
- Venus Nôtlia
Information technology hmahsiena ta lâthlôh nano nanopa liata eima noh to hrona dâh miah panano ta, a phana nata pha leinazie ta thyutlia hrozie a panano thei kaw. Khizaw hmahsiena vâta Internet he eima noh to hro liata â baipa a châ. Social media hmâpa ta atahmâ hlâ khizaw he a bua ngâsâpa (Global Village) dei ta a vaw châ haw. Hlâno khizaw a sosâh hlâta cha satlia laihsazy ta châ a paphaopa ta kyhpachâna bie zy a hlâ tyh ei ta, thâtih a chhie a pha a pahnnosa nawpa ta chyhsazy ama tua tyh. Atahmâhlâ khizaw lia deikua cha Social Media hmâpa ta thâtih (Information) a pahnosa nawpa nata bie lôhawhpazy reih nawpa ta eima hmâ thei bâh hra.
Social Media: Apahnaina he reih awpa hluh kaw ta, a peimawh kawpazy cha:
1) Thâtih thiehpa (News) zy thâtih peimawhpa a pahnosa nawpa ta hmâ pahnai theipa a châ.
2) Viasa parohpazy nata a thiehpazy atyhpakhy nawpa châta zy thokha lahpi/vahpa tlua nawpazy nata rai (Job) tlua nawpazy cha chhao ta hmâ pahnai kawpa a châ.
3) Hmo mâ nao viapa ta eima chalei thei nawpa ta Company nanano nanopazy ta sôhdaona (Online Shopping) ama taopazy liata rainao kawpa ta eima yna su tawhta eima chalei thei hra bâ.
4) Achu haipazy châta amâ chuna kyh totie liata vao ta, ama byuhpa nata amâ ngiahpa liata zy, ama pahnona pakawh via nawpa (Knowledge) châta zy Social network he hmâ pahnai theipa a châ.
5) Tahmâhlâ liata cha Direct Evangelism tao thei leina hluh kaw bâ ta, châhrasala, Social media siepahliepa ta eima sie thei leina nata chho thei leina su liata zy thâtihpa eima chho thei hra bâ. Joel Osteen zy, Joyce Meyer etc. zy ta ama hmâ pahnai via pachai tahpa pahno pi ta, a Facebook, Twitter, Youtube etc. zy hmâpa ta Khazohpa bie pha hmeiseihpa zy he noh to heta papua (Post) tyh ei ta, like tuhpa nata reihtuhpa chhao ama hluh ngâsâ hra.
Social Media a pha leinazie: 1) Atobina nata alâna dâh (Fashion): Thyutliazy palôhrupa liata a palâhâh khona (Exposed) chyhsa pahno hlao khona (Fame) zy y ta tahmâhlâ ta facebook, Instagram, Snapdeal etc. zy hmâpa ta eima pôhpa nata eima tobina taihta pananopa ta nohthlah zy a pahmô pi ta, eima zachhina taih ta eima pahlei pathai lymâ ha. Hezy vâ heta chhôhkha hluhpi nôpi-nôvah taihta achhaipa ta ama y. He vâ heta eima Krizyhna miah padâhsa ta, eima thlapa hro taihta a pabua thei.
2) Chanô-chapawna (Sex): Social media liata heta pornography video nata nohthlahpa nao kawpa ta mo theipa hluh kaw ta, he heta nôpi-nôvah khôtho lâta chanô-chapawna (Sex) (Pre Marital & Extra marital sex) hmâ pado leina a tlôkhei thei hra. Athaipazy ta amâ chuna liata la thyutlia a hneina khôtho lâta chanô chapawna (sex) ahmâna he chyhsa eima hrozie tyhpa (Social Norm) ha ta, thlai ta amâ pyh thei aw.
3) Cyber Crime: Social networking site he human trafficking zy thata hmâ ei ta, chanô hawti nata thyutlia viapazy dôveipa ta bie a chho tyh ei ta, cha tawhta ryhpaohna tluapa ta rainao kawpa paru (Kidnapped) ei ta, chanô zuana su zy liata amâ zuah tyh. San Francisco State liata cha he hawpa lâta sôhdaopa nahzy ta ama hmâ pahnai kawpa vâta ama sawhkhâ chhao a lu pahia ta, chavâta, thyutlia Social networking a hmâ chheipa nawhzy hrie nawpa ta dâh a i kawpa a tao.
4) Hrukhei theina (Addictive): Social Networking he hmo hrukhei (Addict) nao kawpa châ ta, He heta eima hro hmâna dâh-phô a pabua theina hluhpi a y. Chyhsapa he daihti hneipa ta khihsapa châ pi ta, rai hriana daihti, amôna daihti, niena daihti zy he eima noh to hro liata a baipa a châ. Social Media eima hmâ thai leipa vâta heta daihti eima hmâna dâh zy he parao pi ta, Zârei taih a hrapa ta mydi thyu haw pi ta, he vâ heta eima hri-ia pathaihna (Health) thata parao ta, stress zy anxiety zy miah pahneisa thei ta, pachâna pasopa chhao miah pahneisa thei khao leipa ta eima raihria awpa taihta miah pabua thei tyh.
5) Ano leipa liata sôh hmâna: Thokha hluhpi ta eima daihti hlu viapa Social Networking hmâ nawpa liata hmâ pi ta, eima Internet bill/Pack mâ châta thâta a byuh leipa liata eima sôhzy eima pahryu tyh. He heta eima Economy taihta a pabua.
Khei hawhpa rai châ sala, eima khisana hmahsiena khizaw liata Social media ta peimawh kawna â thu ngasâpa a hnei ngahai nota, moto, chhôto a sohsi ngasâpa ta keih chakâ lai awpa he eima tao awpa a châ. Social media a phana lâta hmahsiena châta hmâ lymâpa he eimâ chhuah awpa a châ. He khizaw liata eima Beipa Zisu Krista a chârei nota, a bie peimawhsa ngâsâ ta, ‘Râh’ to eima tao awpa (Duty) ta khâ a pyhpa ta, Social Media zy hmâ pahnai ta Abeipa Zisu Krista pachhana bie râh to liata eima pôhpa eima sie thei leipa chhao ta, he khizaw thaina sona social media hmâpa heta a pachhana bie he eima chho lymâ awpa a châ.
