MARA NOVEL : PHURIE, BO 4-NA
Hmypi
thlâpâ khô daihmâ ha bâ ta, Pamih thlâpâ, nopi daihti âvaw liena noh awpa chhao
avaw tlô daihmâ ha heih.
Lyuva
khai ha ei ta, lyurai chahrâh viapa hria awpa ta lyuzy ama rao mâh leipa vâta
paw satlia viapa nata satliapazy ta râh a khiepa ta sa a byhpa ta daihti
pakhôsa ei ta. Ku phei chô viapa paw nata satliazy ta khih ama pahrâ hluh viana
daihti châ ta. Nô nata laihsazy ta thohawpa ta, satlia ama ngâ viapazy nata amâ
khy viapazy cha thohaw phaokhei awpa ta ama hruana daihti châ ta. O rai hriapa
ta o chhôh ama tlôh viana daihti chhao a châ hra.
Lyuva
khaina daihti he Khihhrâ khih satlia nata laihsazy rai tlyna daihti châ ta. Lyu
rao avaw daih heih aw ta, chichei bia lo awpa buakheipa ta nata lyurai hriapa
ta ama tlaitlao n’awpa noh avaw chhi heih aw. Cha tina chata chao patyuh hmâ
leipa ta nohchareih raihriapa ta kôpi kô kha ama pakhô heih aw.
Lyurai
chahrâhpa hria awpa a y hmeiseih hlâta cha zilih phapa ry liata nohchhôh lâta
laihsa sâhdaihpa nata viahdie a hneipazy, thaisa ngâpazy O liata satlia thokha
amâ hmaohpakhy nota, vaih chaki lâta laiheihnô a tlaichhai viapazy chhao y pyly
ei ta. Cha hawhta a châ nota, cha-yna daihti chhao pachâ leipa ta râh lâta
daihti nata noh a hmâh hluh viapazy chhao ama y hra. Laiheihpaw nata pawhrâhpa
thokha beihraih kiah liata noh nata daihti pakhôsa tyhpa chhao chie pyly hra
vei ei.
A
zo lâta laihsa siapa O liata laiphô chôpa amâ chie thlâh ha nota, khihsaw ta
ama reipasipasuapa nata noh nata tlâh ta ama zawh hapa laihsa zy deikua hmiahi
maolaopa ta a zo lâta amâ tyuh châh chhao y hra ta; laihsa, ama vâ-ia viapa
nata ama tlaichhai viapa thlaita a palâhâh thlâh hapazy chhao laiphô chô awpa
satlia hnei theina kyh liata ama ky ha tyh.
Laiphô
chôpa he, Mara satliazy ta a zo lâta daihti ama vaw hmâna dâh hry liata peimawh
chaipa nata alâluah chaipa châ ta. Laihsa O liata satlia pathôh-papalihzy amâ
rie tyh. Laihsa chata ama O liata laiphô vaw chôpa satliazy cha dao tyh ei ta.
Ama O liata a riepa satliazy ta O hro lâtapa laihsa ama kei charei hapa chhaota
amâ vaw dipa ama vaw hâ thlâh ha tyh. Satliazy ta ama tuapa maih chhao
pa-eipachhia leipa ta, ama ky a patha khiahta la ama ky khaoh ta; ama luhzy die
ta, ama kuparo nata ama pheiparo â daopa tyh ei. He hawhta laihsa ta ama O liata
laiphô chôpa satliazy avaw mohôh tyhpa he ama veiseih palôhâhna liata a pahnieh
kaw ta. Laihsa veiseih palôhâhna a phahlapazy cha zâkha ama O liata laiphô ama
kei chôpa ta ama pahno thei thlâh ha tyh. “Veiseih palôhâhna kyh liata Ngôki a
tlupa rai y vei ei” tahpa cha Khihhrâ satliazy bietluna chhao a châ hra.
Laihsa
châta laiphô chôpa hry liata a vâ-ia viapa nata a tlaichhai viapa ama ypa
chhaota a palâsa tu leipa he pha ta; Mara chanô zy he veiseihna kyh liata palôh
pasih kawpa ama châpa vâta laiphô chôna liata satlia thokha cha, chanô so
viapazy palôh phaohzie pahnothai leipa ta, amâ lôh chhei ngâkaw tyhpa rai châ
ta; chanô palôh pahnothaileina vâta ahmôthaileinazy taihta avaw y tyhpa a châ.
Zâkha
cha Dôthâ nata a viasapaw, kyhtotie liata a ngâ chaipa nata a unawhpa hawhta a
hmôpa, Vâchai nahta Ngôki nah O lâ laiphô chô a chhuahpa ta ama kahmi kaw kiah
ngâkaw ei ta; cha nona chata âmo hlâta Ngôki nah O a kiah tuapa satliazy
bielôhawh reipa cha khôtho tawhna chata â theipha kaw ta.
O
chhôh lâta a ypa hryta Dôthâ a iekhy kaw tuhpa, Ngôki palôh pahnie a chhuahpa
ta kha hlâ tawhta chhaota Dôthâ vaw reipachhie ngâthlâh ha tuhpa, Biekhâ ta,
“Dôthâ bao cha hnaihta, hâra thorapa a châna hao a pahno leitu ha ta; zâhnia ta
â pielyuna dâhzy kha â ngia lei kaw. Kha hawhta a y ngâthlâh ha khiahta la a
mohnao sakiana zie ta reihkah eina pathliesa pyly aw. Chhoreituhpa hnei leipa
hârapa a châna khi a palâsatu ha tyh” tahpa ta a rei ngâpa cha Dôthâ chata thei
hmâ ta.
Thlaita
O chhôh a zâ ngiapâ awpa â chhuahpa cha Vâchai chata thlaita a bâh liata vaw
patupa ta, ama pano theikhi ta, “Dôthâ, a ngia mâh khâ. Buakha nahthlie via pi
ta, tawhta eimâ ngia khaw” tahpa ta Hmypi thlâpâ khaihna ry liata nohpahlih a
taopa Ngôki-zy okah liata thobuh a ypa ry lâna chata a kei pasie haw ei ta.
Biekhâ
biereipa cha satlia hropazy chata vaw hiahrih pazao lymâ ei ta.
“Dôthâ
cha kheita â piechhei ha heih. A pakah â chakhyh tu ha ta, eima khih nôpawnah
mo chhao a ka kaw bâ mâh my. Khi hawhta a y lymâ khiahta la na reipa hawhta
noza hmiachhiena a tao pyly aw” tahpa ta pahneipâna chôta vaw reih ngâtuhpa cha
Biekhâ viasapaw, a viasapaw hlâta hmahta a tuapahaihipa, Biekhâ rei sai ta a y
thlâh hapa, Zaka a châ, tahpa Dôthâ chata pahno thlâh ha ta.
Biekhâ
he lahpinô pakha a chhaih hapa, saw deikua a hnei leipa, Laiheihpaw châ ta.
Nôpaw khihsa theipa, a paw he bei machâ hry liata ama bei ta a bie nata hla a
la chaipa hry liatapa a châpa hnaihta ama khih liana heta ‘Sôhmovarapa’ a y
chhôhpa hawhta â hmô ta. Amo hlâta khihsatôhtuna liata â hnai viapazy nata â
iekhy viapazy cha laihsa hmiakô liata a thata reipachhie tyh ta. Râh akhiena
nata hrâsiena nohkhi liata â tlu leipa satliazy chhochhi cha ama hnôhlâ tawhta
â ngia lei kawpa ta reih tyhpa châ ta. Châhrasala, Dôthâ heta â kho awpa mo ta
moh leipa ta, ama khih satlia hryta a hluh viapazy ta khâ amâ châhpa vâta
Biekhâ adyuhpa cha, ‘Khihtlâh adyuhpa’ alyu ha tyhpa vâta ‘reihkah pathlie
leipa ta a y ha heih tyhpa a châ.
Biekhâ
ao nata reih he a paro kawpa hnaihta a yna su liana maihta ano ao ngâlâh he
thei awpa y tyh ta; hmo phichhyhpâpa ta a reih thaipa a châpa vâta reihkah a
pazai kaw hra.
Ngôki
he kha hlâ tawhta vaw khoh kaw tyh hra ta. A palôh pahnie a chhuahpa ta athata
a tei tyh hra. A nô nata paw palôh pahnie a chhuahpa ta ama raizy taihta a bao
tyhpa a châ. Châhrasala, Ngôki heta â hao kaw ta, cha cha âlâhâhpa ta palâsa
hlei vei.
Ngôki
he rilâhpa a hnei leipa, chanô pakha deita bao hnaihta a nô nata paw heta
mothai ei ta, dao ei ta, lôsôhpa dao heta daodo ei ta. Ano ta chhao avaw chu
tlai hra ta, ama khih satlia zydua ta ama vâ-ia tah thei awpa ta tlaichhai
leituhpa rai y vei ei. Ano chhao heta satlia zydua he bie a chho pha khai thei
thlâh ha ta; ama O liata laiphô a chô hapa satliazy ta a thâtih he rei ama ai
leipa a châ.
He
zâ liana chhao heta Biekhâ biereipa liana chata chôpho ta pahnei ngâkawpa nata
apapeisa lei kawpa lyu hrasala; a palôhrupa liata deikua Biekhâ âhaona nata
Dôthâ a ngiachhiena lai via ngâkaw ta. Chakoh mei iapa ta a hmia avaw khaipa
cha mohpasia mawh ei sala cha a mothlih â o khai hapa hryta Biekhâ âhaona
mopadei cha hmôchhei aw vei ei.
Biekhâ
chata Dôthâ chôchâh cha reipazao lymâ ta, “Zâhnia chakâ vaih lâta Dingô nah O
liata laiphô chô pi ta. Dôthâ chhao vaw chô hra ta. Zâ âvaw zia pi ta, â rei
thei chaimâh ta, ‘Eima khih satlia liata la keima tluta sa a ka theipa y vei
ei. Ei sa kapa zie a ka hapa nama hry liata nama y khiahta la ei Meithei ei cha
pie ei’ tahpa ta reih lymâ ta. Kei cha a chalih thlâh ha na ta. Satlia hropazy
chhao chata chhyh thai lei kaw sai ei ta. Anodeikua laiphô chôna liata a pabua
pabâ awpa cha ama khoh leipa vâta amâ chalih khai ha. Cha khai tawhta Dingô
kiah liata a kei tyuhpa ta, satlia hropazy moka kaw awpa ta a byh chô liatazy a
kei zia ta” kaw tah heih ta. Satlia hropazy chata, “Cha Dôthâ rai cha dia
maw!!” vaw tah ngâkaw ei ta.
Biekhâ
chata, “Cha hawhta machhie satlia liana hmahta hâra thorapa tlaita ei mo ka
kawpa ta a y hrapa cha la, tahpa ta thyuhnao achhuahpa ta ei ziana tawhta ei
kaw thyupa cha, Dingô ta na vaw pakhâ haw ta. Cha tawhta cha Dingô nahta amâ
vâ-ia tahpa ei pahnopâ ha hrapa a châ” tah heih ta.
“Na
vaw pakhâ vei mawh sala cha chhaolei a kaw tly hrapa he â ngiapachhina taihta
ei chhorei aw, ei tah ngâpa tlai ta” kaw tah heih ta. Satlia hropazy cha athata
kaw pahneih ei ta.
Chakoh
meita a hmia a khaih pha tu leina su liata atyuhpa, ama biereipa vaw nahthlieh
thlâh ha tuhpa Ngôki palôh mei hawhta a ia ngâpa cha pahnothai vei ei.
Khôtho
liana chata Dôthâ nata Vâchaizy cha
thobuh ry liata pyury a chado kawpa ta avaw chatôh ngâkaw ei ta.
“Na
pathlie tyh Vâchai. Biekhâtlai ta Ngôki hmiakô liata ano leipa pi ta ei thâtih
na reih hrapa cha a rao za chamieh tua sâ. Sahrâh hmia lia dua beih va na;
Chariah luh chalopa ta vâhla pathluah ha hra na. Na pathlie tyh” tahpa ta Dôthâ
chata khâchâ ano pakhâtuhpa Vâchai cha vaw nâ ngâkaw ta.
Vâchai
chata, “Dôthâ, lôhso phaoh ma y. Ngôki palôh hmah pahro tlamaw ha la chi.
Haipazy la âvaw lâpapua pyly aw. Hiahvâ ta daihti ryhpaohpa cha pie ta, Biekhâ
haiphiah zie he eima palâsana daihti avaw tlô bao na. Atahmâ ta nâ zâ ngiahnao
khiahta la Ngôki nô nata paw hleikhôta, satlia hropazy hmiakô liata maophyu aw
chi ta; Ngôki châta chhao mopadeina awpa y aw vei” tahpa ta khâchâ patu ha ta.
Thlâpâ
vawpa ta Dôthâ hmia a za khaipa liata hiehâhna nata palôhpasana a pahlaopa cha
ngia khoh a chhih tlai vei.
A
viasa pha chaipa Vâchai biereipa cha pachâ ta, â do kawpa ta pahno ta. Daihti
pha viapa hâ chy ta, Biekhâ haiphiana palâhâh awpa cha tlao atlyh via haw ta.
Dingô nah O lâ laiphô chô awpa ta a thao haw ei ta.
Dingô
he ama khih liata cha Ngôki pazipa ta ama mopa, laihsa sovâh kawpa nata
chhithaipâ thlâh ha hrapa châ ta. Anodeikua, Dôthâ a kho tuna liata Ngôki he
hrohrâ ta â hao thlâh hapa chanô a châ. He vâna heta Dôthâ ta ama O lâ laiphô a
kaw chô tyhpazy chhao he lyusie-thophaona liata Ngôki ta a vaw thei thei n’awpa
liata, â khohpa hawhta phie âvaw reih ha tyhpa châ ta. He tlai he Biekhâ ta
pahnopa ta, Ngôki-nah O liata kha hawhna khata Dôthâ mao a paphyu ha hrapa a
châ.
Ngôki
deikua ta cha khahlâ tawhta Biekhâ bierei khohna dâh pahnopasiatuhpa a châpa
vâta, zo tiarâh leipa ta. Cha leipa chhao rai ta, Dôthâ hrozie nôchâ nata
Biekhâ ta a baina dâh cha alei nata a vâ a châ, tahpa a pahnopasiatuh chaipa
châ tlôh ta.
Dôthâ
nahta ama likah liata ngâchhihna pathaihpa khâchâ a y hapa vâta, ama likah
liata biedoleipa hmâpa ta amâ zaokhina hleidy chhie achhuahtuhpazy chata, tlao
pa-i via ei ta; tlao âmo pano cha a pahnia via rili tyh ei ta. Nohchareita ta a
vâ pasa via ei ta; zâchareita amâ tlaichhaina cha pôh rili ta; duahmo nata
chhichâna ananona nata alyuleina, apahliena chata ama likah liata kyhpachâna
mei hawhta a ia ngâpa cha padia thei vei!
Dôtha
he Khihhrâ khih satlia hry liata cha râh lâ chhao, khichhai lâ chhao, ama bei
ta â pachy chaipa pakha châ ta. He vâna heta ama khih satlia hluhpi ta amâ
iekhyhpa, ama chhyh thai leipa chhao a châ hra. Ano hra heta sasyh a reithaina
reikah pathlie beih leipa ta, riahpha kawpa ta nata veiseih kawpa ta a tao awpa
taopa ta, chyhsa zo moh thai kawpa ta nata a châna a pahno kawpa ta a tao awpa
a pha kawpa ta patlô tyhpa a châ.
No comments